Rok 1945

W dniu 2 maja skończyła się dla Cieszyna i okolic, ponura, blisko sześcioletnia noc okupacji. Tego dnia bowiem, został Cieszyn wyzwolony, a w tydzień później, w dniu 9 maja zakończyła się II Wojna Światowa bezwzględną kapitulacją Niemiec. Trzeba było od podstaw odbudować życie polityczne, gospodarcze, kulturalne i kościelne.

Już w dniu 6 maja odbyło się pierwsze nabożeństwo w Kościele Jezusowym, które odprawił ks. prof. Jan Stonawski, długoletni przedwojenny prefekt gimnazjalny. Tego dnia powrócił też z wygnania długoletni sekretarz zborowy p. Jan Kisza, który wiernie pracował na swym stanowisku od roku 1921 aż do roku 1942, kiedy to dla swej zdecydowanej i nieugiętej postawy narodowej został przez władze okupacyjne ze swego stanowiska odsunięty. Aż do wyzwolenia pracował on jako robotnik leśny na Zaolziu. Gdy tylko Ziemia Cieszyńska została wyzwolona, zaraz powrócił on do Cieszyna, by w dniu 7 maja objąć swe umiłowane stanowisko, gdzie pracował z pełnym poświęceniem i oddaniem. Ponieważ piętrzyło się przed nim mnóstwo obowiązków, została na jego prośbę kasa zborowa powierzona „wojennemu” sekretarzowi p. Andrzejowi Cymorkowi, któremu też po wojnie nadano tytuł diakona. Bolesnym następstwem wojny było ogołocenie parafii cieszyńskiej z obu jej proboszczów: ks. Karola Kulisza i ks. Józefa Nierostka, którzy za wiarę i Ojczyznę zginęli w obozach koncentracyjnych.
W dniu 12 maja objął obowiązki pierwszego proboszcza ks. Oskar Michejda, przedwojenny proboszcz w Trzyńcu i superintendent Śląskiego Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego Wyznania w Czechosłowacji. Pierwsze nabożeństwo odprawił on w Święto Zesłania Ducha Świętego, dnia 20 maja 1945 r. W drugie Święto dnia 21 maja odprawił nabożeństwo ks. Artur Gerwin, przedwojenny proboszcz w Jaworzu, który objął obowiązki drugiego proboszcza. W dniu 27 czerwca wprowadził się ks. Artur Gerwin do plebanii przy placu Kościelnym 4, podczas gdy ks. Oskar Michejda zajmował już od maja plebanię przy placu Kościelnym 8. W dniu 19 maja odbyło się pierwsze zebranie Rady Parafialnej pod przewodnictwem p. kuratora Wałacha.
Najpilniejszym zadaniem było zorganizowanie nauki konfirmacyjnej dla tej młodzieży, która w czasie wojny ze względów językowych i narodowościowych nie zgłosiła się do konfirmacji w języku niemieckim. Dla tej młodzieży zorganizowano więc skrócony kurs nauki konfirmacyjnej prowadzonej przez ks. Oskara Michejdę, tak, że w dniu 29 lipca mogła się odbyć pierwsza powojenna konfirmacja. Konfirmowano 54 młodzieży
Kiedy w maju rozpoczęła się nauka szkolna, zorganizowano też naukę religii w szkołach, której udzielali w mieście księża prefekci: Andrzej Buzek, Paweł Sikora, Jan Stonawski, Jan Zender, a później ks. Emil Kowala, a na wsiach zaś nauczyciele.
W dniu 20 czerwca odbyło się w Łodzi walne zebranie księży, na którym wobec męczeńskiej śmierci w Obozie Koncentracyjnym długoletniego Biskupa Kościoła ks. dr. Juliusza Burschego, wybrano zastępcą Biskupa ks. prof. dr Jana Szerudę (rodem z Wędryni), a do Tymczasowego Konsystorza został m.in. wybrany ks. Karol Kotula z Łodzi (rodem z Cierlicka).
Dnia 6 października wznowił pracę przedwojenny Żeński Diakonat Ewangelicki wraz z Domem Dziecka i Domem Opieki. Niektóre siostry diakonise powróciły z tułaczki wojennej, inne zostały przyjęte do Diakonatu „Eben-Ezer”.
W dniu 17 października odbyło się pierwsze zebranie Społeczności Chrześcijańskiej

Rok 1946

W dniu 4 stycznia zmarł śp. ks. dr Rudolf Wrzecionko w wieku 83 lat. Do Cieszyna przybył on w roku 1906, pracując najpierw jako katecheta w niemieckich szkołach ludowych i wydziałowych, oraz jako wikariusz ks. sup. Haasego. W roku 1914 zostaje proboszczem, aby sprawować opiekę duszpasterską nad niemieckojęzycznymi zborownikami. W roku 1940 przeniesiony zostaje w stan spoczynku. Był człowiekiem prawym, zgodnie współpracującym z polskimi księżmi - kolegami. Swą bogatą bibliotekę przekazał bibliotece parafialnej im. Tschammera.
W lutym 1946 roku wychodzi po sześcioletniej przerwie Kalendarz Ewangelicki, który oprócz wykazów wszystkich księży – męczenników, podaje artykuły omawiające naszą sytuację w nowej rzeczywistości, artykuły historyczne omawiające współpracę ewangelików
w odrodzeniu narodowym, polskie katechizacje w Międzyborzu (działalność ks. Badury) oraz wspomnienia z obozów koncentracyjnych. Tak dobrana tematyka Kalendarza przyczyniła się do umocnienia świadomości narodowej naszego ludu ewangelickiego, który ze strony przybyszów ze wschodu doznawać musiał wiele krzywdzących zarzutów w rodzaju, że co ewangelik to Niemiec. Te oszczercze hasła szerzone były głównie w celu zawładnięcia gospodarstwami naszych ewangelików. Wykorzystano w tym celu sprawę nieszczęsnej „Volkslisty”. Dzięki interwencji ewangelickich księży, oraz życzliwej postawy starosty cieszyńskiego p. Targosza nie dopuszczono do masowego wysiedlenia ludzi, którym okupant w wielu przypadkach narzucił „Volkslistę”.
W roku tym zbór uczcił też swoich księży – męczenników. W dniu 24 lutego odbyło się w kościele odsłonięcie tablicy pamiątkowej ku czci śp. ks. Józefa Nierostka. Podczas uroczystego nabożeństwa kazanie wygłosił ks. Senior Paweł Nikodem. W dniach 11 i 12 maja odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej ku czci śp. ks seniora Karola Kulisza. W sobotę 11 maja przeniesiono z cmentarza urnę z prochami do kościoła, gdzie kazanie wygłosił ks. prof. Paweł Sikora. Podczas niedzielnego nabożeństwa wygłosił kazanie NPW ks. biskup prof. dr Jan Szeruda, a odsłonięcia tablicy dokonał po przemówieniu kurator parafii prof. Jan Wałach. W nabożeństwie, oprócz Ks. Biskupa i ks. seniora Nikodema uczestniczyli m.in. ks. radca Karol Kotula, ks. Senior Feliks Gloeh, ks. senior Robert Fiszkal z Chorzowa i inni. Nadeszły też liczne depesze z kraju i z zagranicy od różnych dostojników kościelnych. Urnę z prochami złożono w grobowcu wykutym w ścianie kościoła od strony starego cmentarza. Obramowanie ufundował p. dr Alfons Mackowski. Po nabożeństwie odsłonięto przy wejściu do kościoła przy głównej bramie tablicę pamiątkową ku czci 40 zborowników zamordowanych przez hitlerowców. Tablicę odsłonił prezes PRN Karol Jurczek, kazanie zaś wygłosił ks. senior Oskar Michejda.
W dniu 22 marca obchodzono uroczyście 50 rocznicę ordynacji ks. prof. Jana Stonawskiego.
Wiosną przeprowadzono remont płotów na Placu Kościelnym. Wydatnie pomagał swą pracą p. Jan Sadowski z Kalembic. Naprawiono też dach na tzw. Polskim Królu.
W dniach 27–28 czerwca odwiedził nasz zbór ks. dr. Hellstern. Gość ze Szwajcarii zainteresował się przede wszystkim Zakładami w Dzięgielowie, celem niesienia im pomocy. Zakłady te mimo wielkich trudności rozwijają się pomyślnie. Od 1 września, były wikariusz cieszyński ks. Jan Fussek obejmuje opiekę duszpasterską nad Zakładami, oraz naukę religii w Dzięgielowie i Bażanowicach. W dniu 29 września w Dzięgielowie „czepkowano” 11 sióstr - nowicjuszek.
Jeżeli chodzi o Cieszyn, to w dniu 30 maja (Święto Wniebowstąpienia Pańskiego) odbyła się konfirmacja, którą przeprowadził ks. Artur Gerwin. Konfirmowano 120 młodzieży.
Od lipca wychodzić zaczęło w Bytomiu pod redakcją ks. Wegenera-Wojnowskiego, wnuka Biskupa – Męczennika Burschego ewangelickie czasopismo: „Strażnica Ewangeliczna”. Ks. senior O. Michejda był przez blisko 4 lata członkiem Komitetu Redakcyjnego.
Parafia cieszyńska będąc w tym szczególnym położeniu, że jego wspaniała świątynia nie doznała podczas wojny zniszczenia, śpieszyła chętnie z pomocą bratnim parafiom dotkniętym zniszczeniami wojennymi. Przeprowadzona w parafii zbiórka na Bratnią Pomoc im. Gustawa Adolfa dała 59.902 zł. Pamiętano szczególnie o Zakładach Dzięgielowskich oraz o parafii w Drogomyślu, gdzie zniszczenia wojenne były szczególnie silne. Radosnym świętem dla wszystkich ewangelików śląskich był dzień 25 września, kiedy to poświęcony został w Drogomyślu drewniany kościółek ofiarowany przez szwajcarskich domowników wiary.
Przywożeniem i rozdzielaniem darów amerykańskich zajmowali się ks. Artur Gerwin i sekretarz Jan Kisza.
Jesień obfitowała w przypadki licznych zgonów. I tak w dniu 9 sierpnia zmarł członek Komitetu Parafialnego śp. Paweł Boruta w wieku 75 lat. W dniu 13 października zmarł w wieku 50 lat prezbiter śp. Paweł Szlauer. W dniu 29 października umiera w wieku 65 lat śp. Paweł Hulka-Laskowski, zasłużony działacz kościelny i społeczny, pisarz i publicysta ewangelicki. Jego pogrzeb odbył się w Cieszynie w niedzielę 3 listopada. Oprócz miejscowych księży uczestniczyli w pogrzebie także ks. senior Paweł Nikodem, ks. senior Karol Kotula, oraz ks. sup. Z. Najder z Kościoła Metodystycznego. Dnia 28 grudnia zmarła śp. Zuzanna z Sikorów Cymorkowa.

Rok 1947

W dniu 12 lutego umiera wdowa po śp. ks. seniorze Kuliszu, śp. Anna z domu Macura. W dniu 19 stycznia odbyły się wybory do Sejmu Ustawodawczego. Z ramienia listy bezpartyjnych kandydatów kandydował ks. Artur Gerwin. Nowo wybrany Sejm zebrał się po raz pierwszy w dniu 4 lutego, zaś w dniu 5 lutego wybrał na stanowiska Prezydenta RP Bolesława Bieruta. Na czele nowego rządu staje jako premier Józef Cyrankiewicz. Wśród ministrów znajduje się 2 ewangelików, a mianowicie: ministrem zdrowia zostaje dr Tadeusz Michejda, zaś ministrem sprawiedliwości zostaje prof. Henryk Świątkowski.

W dniu 15 lutego dyrektor Szpitala Śląskiego dr Jan Kubisz obchodzi jubileusz 35-lecia swej praktyki lekarskiej. W dniu 8 kwietnia obraduje w Cieszynie Główny Zarząd Związku Polskiej Młodzieży Ewangelickiej. W dniu 15 maja odbyła się w Olsztynie ordynacja ks. Władysława Pilcha, który jest synem przewodniczącego Społeczności Chrześcijańskiej w Cieszynie, brata Pawła Pilcha. Nowo ordynowany ksiądz objął parafię w Mikołajkach na Mazurach, gdzie pracował aż do przejścia w stan spoczynku.
W dniu 5 czerwca odbył się w Cieszynie Walny Zjazd Bratniej Pomocy im. Gustawa Adolfa. W dniu 5 czerwca dokonał ks. sen. Michejda konfirmacji 105 młodych osób. Konfirmację poprzedził jednak bolesny wypadek. Oto w dniu 5 czerwca zginęła od uderzenia pioruna konfirmantka śp. Lidia Oelszlegerówna, córka leśniczego. W dniu 22 czerwca wygłosił ks. senior Michejda kazanie na uroczystości 120 rocznicy poświęcenia kościoła w Starym Bielsku. W dniu 15 czerwca umarła śp. Maria Zenderowa, pastorowa - żona katechety cieszyńskiego ks. Jana Zendera.
W dniach 5 do 7 lipca odbył się w Cieszynie Pierwszy Powojenny Zjazd Polskiej Młodzieży Ewangelickiej w Cieszynie. W dniu 5 lipca odbyły się obrady delegatów, zaś w niedzielę dnia 6 lipca przed nabożeństwem młodzież udała się do parku cieszyńskiego nad Olzą, gdzie przy krzyżu męczenników straconych przez hitlerowców złożono wieńce. Przemówił tam do młodzieży ks. sen. Michejda, po czym młodzież udała się do kościoła, gdzie złożono wieńce pod tablicami pamiątkowymi ku czci zamordowanych przez hitlerowców proboszczów cieszyńskich. Podczas nabożeństwa liturgię odprawił ks. Bolesław Fussek, od ołtarza przemówił ks. senior Nikodem, zaś kazanie na teks Łuk. 7,14 wygłosił ks. Jan Karpecki z Mikołowa.
W dniu 15 sierpnia odbył się w Cieszynie uroczysty obchód 30-lecia pracy duszpasterskiej oraz 25-lecia pracy profesorskiej NPW ks. biskupa prof. dr. Jana Szerudy. Kazanie w kościele na tekst 1 Sam. 7,14 wygłosił ks. sen. Oskar Michejda, w imieniu zboru cieszyńskiego powitał jubilata kurator p. Wałach, w imieniu władz miejscowych wicestarosta dr Zagóra, w imieniu ogółu księży ks. senior Nikodem, w imieniu kościoła szwedzkiego ks. Dalgren. Podziękował potem Jubilat. Po nabożeństwie podczas obiadu w salach Alumneum przemówił jako przedstawiciel Rządu min. Michejda, przewodniczący Powiatowej Rady Narodowej pan Jurecki, delegat Rady Miejskiej pan Cichy, w imieniu Konsystorza wiceprezes Rudowski, w imieniu duszpasterstwa wojskowego ks. sen. Feliks Gloeh, w imieniu diecezji katowickiej ks. sen. Robert Fiszkal i p. dyr. Zabystrzan, w imieniu diecezji mazurskiej ks. sen. Edward Friszke, w imieniu diecezji wrocławskiej ks. sen. Waldemar Preiss, w imieniu ewangelików zaolziańskich ks. sup. Józef  Berger, w imieniu diecezji pomorsko-wielkopolańskiej ks. sen. Ryszard Trenkler, w imieniu ogółu księży ks. Stonawski. W imieniu parafii warszawskiej przemówił inż. Martens, w imieniu parafii łódzkiej dr Tochtermann, w imieniu parafii toruńskiej inspektor Klimosz.
W dniu 14 września odbyło się zebranie Komitetu Parafialnego, podczas którego uchwalono ogłoszenia wakansu na stanowiskach I i II proboszcza. W dniu 23 września umiera długoletni przewodniczący Społeczności Chrześcijańskiej śp. brat Paweł Pilch. Przewodnictwo Społeczności objął diakon Andrzej Cymorek.
Nauka religii odbywała się we wszystkich szkołach. W roku tym działa też Kółko Biblijne Młodzieży Szkół Średnich prowadzone przez prof. Rudolfa Gawlasa. W zakresie gospodarczym pokryto dach kościoła blachą cynkowaną. W tym celu przeprowadzono w okresie od 1 października do 15 listopada zbiórkę domową, która dała wynik  341 330 zł. Jesienią przejęły Zakłady Dzięgielowskie swoje gospodarstwo. Ponadto przeprowadzono remont starej fary oraz otoczono stałym parkanem dwa boki cmentarza. Gminy Cmentarne w Hażlachu i Puńcowie odnowiły swoje kaplice, zaś Ogrodzona i Bażanowice sprawiły sobie nowy dzwon.

Rok 1948

W dniu 24 stycznia przypadła setna rocznica urodzin wybitnego poety ewangelickiego Jana Kubisza. Okolicznościowy artykuł ks. A. Buzka umieszczony został w Strażnicy Ewangelicznej Nr 2/3. W dniu 8 lutego Społeczność Chrześcijańska urządziła „ostatki” bezalkoholowe.
W dniu 22 lutego odbyły się wybory obu proboszczów.  Pierwszym proboszczem został ks. sen. Oskar Michejda, który dotychczas tę funkcję pełnił, zaś drugim proboszczem wybrany został ks. Artur Gerwin, który dotychczas również tę funkcję pełnił w parafii. Ponieważ fakt wyborów na nowo odsłonił tragedię zboru, który podczas wojny utracił obu swych proboszczów, dlatego nowo wybrani proboszczowie zrezygnowali z uroczystej instalacji. W sobotę dnia 12 czerwca ks. sen. Nikodem wprowadził w urząd obu elektów w sali Alumneum w obecności Rady Kościelnej.
W dniu 22 lutego odbyło się również Walne Zebranie miejscowego oddziału ZPME. Ze sprawozdania wynika, że główny wysiłek młodzieży oprócz pracy w chórze skierowany był na pomoc dla zborów dotkniętych zniszczeniami wojennymi (Drogomyśl, Ruptawa) oraz na pomoc dla dzieci dzięgielowskich i dzieci mazurskich.
W dniu 4 marca umiera dr Jan Kubisz, syn poety Jana Kubisza, wierny, troskliwy lekarz, zasłużony dyrektor Szpitala Śląskiego. Jego pogrzeb zgromadził kilka tysięcy ludzi, którzy ze szczerym żalem żegnali lekarza, który działał jak ewangeliczny Samarytanin.
W dniu 14 marca odbyła się Konferencja Ewangelizacyjna dla młodzieży. Jej tematem było „Znaczenie śmierci Chrystusa” rozpatrywane pod następującymi aspektami:
•    Znaczenie śmierci Chrystusa według słów Ewangelii
•    Znaczenie śmierci Chrystusa według listów apostolskich
•    Znaczenie śmierci Chrystusa w moim życiu
Słowem Bożym służyli ks. Władysław Santarius z Zaolzia i ks. Tadeusz Wojak ze Starego Bielska, jak również profesorowie Karol Hławiczka i Gawlas oraz p. Wałach z Ruptawy. Część muzyczną wypełnili profesorowie Józef Prower i Karol Hławiczka, który też nauczył zebranych pieśni pasyjnej.
Podczas zebrania Komitetu Parafialnego w dniu 21 marca uchwalono wznowić nabożeństwa poranne, które odprawiali na przemian księża katecheci. Młodzież uczestniczyła w Zjeździe w Wiśle w dniach 3 i 4 lipca.
W dniach od 18 do 31 lipca w Cieszynie, staraniem Wydziału ds. Młodzieży Konsystorzu Kościoła, odbył się kurs dla pracowników młodzieżowych. Podczas tego kursu poruszono zagadnienia biblijne i światopoglądowe, oraz przeprowadzono wiele zajęć praktycznych. Wykładowcami byli m.in. ks. biskup Jan Szeruda, ks. radca Karol Kotula, ks. dr Andrzej Wantuła, ks. Jan Karpecki, ks. Tadeusz Wojak, dyr. Jan Drózd, nauczyciel Jan Broda i inni. W dniu 20 lipca odwiedzili Cieszyn goście szwajcarscy ks. Hellstern i Stählin, zaś w dniu 22 lipca wycieczka słuchaczy Uniwersytetu Ludowego w Rudziskach pod przewodnictwem dyr. Karola Małłka.
W dniu 3 września przypadła setna rocznica urodzin ks. Franciszka Michejdy. W dniu 19 września podczas uroczystości Dziękczynnego Święta Żniw w zakładach dzięgielowskich odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci śp. Ks. sen. Karola Kulisza. Odsłonięcia tablicy dokonał ks. sen. Paweł Nikodem. W nabożeństwie uczestniczyli ponadto ks. Oskar Michejda, ks. Andrzej Wantuła i ks. Paweł Sikora. Do śpiewu akompaniowała orkiestra Cementowni Goleszów .
W dniu 26 września odbyły się pierwsze po wojnie wybory do nowej Rady Parafialnej. Ustępująca Rada Parafialna przekazała do wyboru listę zawierającą nazwiska wszystkich dotychczasowych członków, zaś grupa 80 osób zgłosiła drugą listę. Z tych 2 list złożono jedną wspólną, która została przyjęta przez Zebranie Parafialne w dniu wyborów przez aklamację.
W dniu 31 października odbyła się w ramach „Akademii Reformacyjnej” uroczystość ku czci ks. Franciszka Michejdy i nauczyciela Jana Kubisza.
Rok 1948 jest także rokiem intensywnej pracy w Szkółce Niedzielnej. W Cieszynie istniała ona już od roku 1946, zorganizowana przez ks. Artura Gerwina. Kierownictwo Szkółki powierzył ks. Gerwin diakonowi Cymorkowi. Bratowi Cymorkowi pomagali w pracy: Bronisława Krzemieniówna, Lidia Kotajna, Oton Bojda i Jan Olszowski. W dniu 29 lutego założono Szkółkę Niedzielną w Zamarskach, 9 maja założono Szkółkę Niedzielną w Hażlachu, zaś 12 września w Cieszynie - Bobrku. Przy każdej Szkółce zgromadziła się rzesza młodych ludzi pragnących całym sercem służyć Jezusowi wśród maluczkich. Oprócz zwykłych nabożeństw dla dzieci zorganizowano: „Dni Matki”, uroczystości wielkanocne, reformacyjne oraz gwiazdki.
W dniu 11 lipca reaktywowano „Pomoc Samarytańską” (dawne Stowarzyszenie Niewiast). Na tym zebraniu ks. O. Michejda wygłosił referat „Niewiasta w życiu kościelnym”. Szczególnie interesował się pracą „Pomocy Samarytańskiej” p. dr Zagóra. W Hażlachu udzielała się szczególnie na tym polu p. Rajsowa.
W dniu 20 czerwca dokonał ks. Gerwin konfirmacji 108 młodych osób.
Jeżeli chodzi o sprawy gospodarcze, to wiosną pomalowano minią i szarą farbą tę część wieży kościelnej, która nie jest pokryta minią. Pracę tę wykonał mistrz blacharski pan Kozyra ze swymi ludźmi. Zabezpieczono też okna na obu farach, w starej szkole i dwóch innych domach. W Hażlachu odnowiono kaplicę, a w Marklowicach uporządkowano cmentarz i „marownię”. Obie te kaplice otrzymały też po jednym dzwonie. Zbór złożył pokaźną ofiarę na Bratnią Pomoc, zaś na odbudowę kościoła w Drogomyślu złożono ofiarę, która przekroczyła najśmielsze oczekiwania.